Нурга бурканган диллар

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга салавот айтишнинг бадиий ва маънавий мазмуни ҳақида тафаккур
Кавсар булоғининг салқин шабадаси каби кўнгилларга ором бахш берувчи, инсониятни зулматнинг қонли чангалидан маърифатнинг нурли оғушига етаклаган Узган Зотга — Пайғамбаримиз Муҳаммад Мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламга дуруд ва салавотлар айтиш, шубҳасиз, бандалик мақомининг энг гўзал изҳоридир. Аллоҳ таоло Ўзининг каломи мажидида марҳамат қиладики:
إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا صَلُوا عَلَيْهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا
«Албатта, Аллоҳ таоло ва унинг фаришталари Набийга салавот айтурлар. Эй иймон келтирганлар! Сиз ҳам унга саловот айтинг ва салом юборинг» (Аҳзоб сураси, 56-оят). Ушбу буюк хитоб башарият тарихидаги ҳеч бир амалга қиёсланмайдиган олий бурчни баён этади. Жамики фарз ва суннатларда Парвардигор бандаларига буйруқ беради, бироқ Набий соллаллоҳу алайҳи васалламга салавот йўллашда эса Аввал-у Охир бўлган Зотнинг Ўзи бу хайрли амални ижро этиб, сўнг фаришталарни ва кейин мўминларни унга чорлайди. Бу — Яратганнинг Ўз Ҳабибига бўлган чексиз муҳаббати ва баланд эҳтиромининг ёрқин тимсолидир.
1. Раҳмат Нури ва Гуноҳлар Кечирилиши
Инсон қалби дунё ташвишлари ва хато-камчиликлар туфайли занглаб, зулматга бурканганида, Пайғамбаримизга айтилган биргина холис салавот унга истиғфор ва нур бўлиб қайтади. Анас розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадиси шарифда Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай марҳамат қиладилар:
مَنْ صَلَّى عَلَيَّ صَلَاةً وَاحِدَةً صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ عَشْرَ صَلَوَاتٍ، وَحَطَّتْ عَنْهُ عَشْرُ خَطِيئَاتٍ، وَرُفِعَتْ لَهُ عَشْرُ دَرَجَاتٍ
«Ким менга бир марта салавот айтса, Аллоҳ унга ўн марта раҳмат йўллайди. Унинг ўнта гуноҳи ўчирилади. Ўн даража мартабаси кўтарилади» (Имом Насоий ривояти). Қалбнинг ҳар бир сатрида Расулуллоҳ исмлари жаранглаганда, самодан ёғилган ўнта раҳмат қатраси банданинг маънавий ҳаётини янгилайди, гуноҳ юкларини енгиллатади ва руҳий мартабасини юксалтиради.
2. Қалб Ороми ва Ғам-Ташвишларнинг Ариши
Инсон ҳаёти — кураш ва синовлардан иборат. Кўнгил осудалик истаб чарчаганида, руҳга таскин берувчи ягона шифо — Расулуллоҳга бўлган муҳаббат изҳоридир. Убай ибн Каъб розияллоҳу анҳу тун ярмида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг: «Эй одамлар! Аллоҳни зикр қилинглар...» деган даъватларини эшитиб, дуоларининг барчасини Набийга салавот айтишга бағишлашни ихтиёр қилганида, Сарвари коинот унга шундай хушхабар берган эдилар: «Унда барча ғам-ташвишларинг арийди, мақсадинг ҳосил бўлади ва гуноҳинг кечирилади» (Имом Термизий ривояти). Дунёнинг оғир занжирларидан халос бўлиш, қалбни сокинлик уммонига ғарқ этишнинг энг синалган калити — айнан шудир.
3. Дуолар Ижобати ва Ризқ Баракаси
Дуо — банда ва Холиқ ўртасидаги нозик ришта. Аммо бу риштанинг мустаҳкамлиги ва осмону фалакка кўтарилиши Пайғамбаримизга йўлланган салавотга боғлиқдир. Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам намозда салавот айтмай дуо қилган кишини кўриб: «Манави шошилди», дедилар ва дуони Аллоҳга ҳамду сано ҳамда Расулга салавот билан бошлашни уқтирдилар (Имом Термизий ривояти). Салавот билан безанган дуо рад этилмайдиган қабул кафолатига эгадир.
Шу билан бирга, ҳаётий тардод ва фақирликнинг қоронғу сояларини ҳайдашда ҳам салавотнинг ўрни беқиёс. Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Менга салавот айтишни кўпайтиринглар, чунки у фақирликни кетказади», дея марҳамат қилганлар (Имом Байҳақий ривояти). Салавот айтилган хонадонда барака сув каби оқиб киради, маишат торлиги ўзининг ўрнини кенглик ва хотиржамликка бўшатиб беради.
4. Қалб Юмшоқлиги ва Бахиллик Занжиридан Озод Бўлиш
Бахиллик — фақатгина мол-дунёни қизғаниш эмас, балки маънавий хасислик ва қалбнинг тош каби қотишидир. Ҳазрати Али розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ҳузурида мен зикр қилинганимда менга салавот айтмаган киши бахилдир», деганлар (Имом Термизий ривояти). Расулуллоҳ исмлари тилга олинганда тилнинг жим туриши — руҳий қаҳатчилик аломатидир. Салавот эса қалбнинг зангини заволга юз тутиб, уни саховат, юмшоқлик ва меҳр-муҳаббат булоғига айлантиради.
5. Шафоат ва Мажлислар Баракаси
Маҳшаргоҳнинг даҳшатли иссиғида, одамлар ўз қилмишларидан паноҳ излаб сарсон бўлган онларда, саловат айтувчининг энг буюк суянчиғи Пайғамбаримизнинг шафоатлари бўлади. Имом Насоий келтирган ҳадисда: «Албатта, қиёмат куни менга энг яқин кишилар менга кўп саловот айтганлардир», дейилади. Азон эшитилганда ўқиладиган дуо ва манбаларда ривоят қилинган махсус салавотлар айнан ўша оғир кунда Набий алайҳиссаломнинг шафоатларини вожиб қилувчи воситалардир.
Дўст-у ёронлар, ҳамкасблар билан ўтказилган ҳар бир дақиқа ҳам охиратда ҳисоб қилинади. Агар бир мажлисда Аллоҳ зикр қилинмаса ва Пайғамбаримизга салавот айтилмаса, у суҳбат қиёматда ҳасрат ва надоматга айланади (Имом Термизий ривояти). Имом Муборакфурий таъкидлаганларидек, банда қиёматда ўша мажлис савобидан маҳрум бўлганини кўриб чуқур қайғуга ботади. Шу боис, шарқ донишмандлигида ҳар бир йиғинни Қуръон ва салавот билан безаш гўзал анъанага айланган.
6. Фаришталар Дуоси ва Саломнинг Етказилиши
Инсоннинг ёлғизликда айтган салавоти аслида ёлғиз қолмайди. Омир ибн Рабиъа розияллоҳу анҳудан ривоят қилинишича, банда салавот айтаётган муддатда пок ва гуноҳсиз фаришталар ҳам унга истиғфор ва раҳмат сўраб дуо қилиб турадилар (Имом Аҳмад ривояти). Абдураҳмон ибн Авф розияллоҳу анҳу ривоят қилган ҳадисда эса Жаброил алайҳиссаломнинг: «Сизга ким салавот айтса, унга етмиш минг фаришта салавот айтади. Кимга фаришталар салавот айтса, у жаннатий бўлади», деган хушхабари баён этилган (Имом Дайламий ривояти).
Ер юзида кезиб юрувчи махсус фаришталар мўминларнинг салом-салавотларини бевосита Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга етказадилар. Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда У зот: «Ким менга салом берса, албатта, Аллоҳ менга руҳимни қайтаради ва мен унга алик оламан», деганлар (Имом Абу Довуд ривояти). Мадинаи Мунавварадаги равзадан қайтаётган алик овози — мўмин қалб учун энг олий мукофотдир.
7. Қиёмат Нури ва Жума Кунининг Фазилати
Сирот кўприги — қилдан ингичка ва жуда таҳликали йўл. Ундаги тубсиз зулматни ёритувчи ягона чироқ — айтилган салавотлардир. Ҳазрати Али розияллоҳу анҳу жума куни юз марта салавот айтган кишининг қиёматда юзидан нур таралиб келишини хабар қилган бўлсалар, Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда жума куни 80 марта салавот айтиш 80 йиллик гуноҳларни мағфират қилиши айтилади (Имом Дайламий ривояти). Жума куни — саййидул айём, Одам алайҳиссалом яратилган ва жуда кўп буюк ҳодисалар юз берган афзал кундир. Унда айтилган салавотлар тўғридан-тўғри Набий алайҳиссаломга тақдим этилади, чунки Аллоҳ таоло анбиёларнинг жисмларини чиритишни ерга ҳаром қилгандир (Имом Насоий ривояти).
Хотима ва Ибрат
Заҳидлардан бири тушида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга юзланганида, У зот қарамайдилар. «Ё Расулуллоҳ, мендан хафамисиз?» деб сўраганида, «Йўқ», дейдилар. «Мени танимаяпсизми? Мен фалончи зоҳидман», деганида, «Сени танимадим», дейдилар. Зоҳид: «Уламолар Пайғамбаримиз умматини ота-она ўз боласини танигандан ҳам яхшироқ танийди деганлар-ку!» деганида, Расулуллоҳ алайҳиссалом: «Уламолар тўғри айтибди... Яъни пайғамбарига кўп салавот айтган умматини!» деб жавоб берадилар.
Ушбу ҳикматли қисса ҳар бир мўминни огоҳликка чорлайди. Пайғамбаримизга бўлган муҳаббат шунчаки қуруқ даъво эмас, балки тилдаги ва дилдаги доимий салавотлар билан исботланади. Илоҳо, барчамизни Сарвари коинотга кўп салавот айтувчи, У зотнинг шафоатларига эришувчи ва Қиёматда юзлари нурли бўладиган солиҳ бандалардан қилгин!
سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ ، أَشْهَدُ أَنْ لا إِلَهَ إِلا أَنْتَ ، أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ

Жамол домла Мавлянов

Таълим муассасаси ўқитувчиси